ΧΟΡΗΓΟΙ

Pioneer


του Δημήτρη Νικολαΐδη

 

Όλες οι θεωρίες (διαρροή καυσίμου, έλξη από άγνωστους πλανήτες) μοιάζουν αβάσιμες. Εκτός κι αν...
Όταν εκτοξεύτηκαν, στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όλοι περίμεναν ότι τα διαστημικά σκάφη Pioneer θα ανέτρεπαν τις γνώσεις μας για το διάστημα, καθώς θα διείσδυαν στο μυστηριώδες διαστρικό σύμπαν. Άλλωστε εκείνη την εποχή διέθεταν ό,τι καλύτερο υπήρχε στον τομέα της αεροδιαστημικής τεχνολογίας. Μάλιστα, στο εσωτερικό τους τοποθετήθηκε ένας επιχρυσωμένος δίσκος, πάνω στον οποίο είχε χαραχτεί ένα χαιρετιστήριο μήνυμα για κάποιον ενδεχόμενο εξωγήινο πολιτισμό που θα συναντούσαν. Αλλά κανείς δεν περίμενε ότι μετά από 30 και πλέον χρόνια τα ίδια διαστημικά οχήματα θα βρίσκονταν στο επίκεντρο ενός μυστηρίου, το οποίο δεν περιλαμβάνει την ύπαρξη εξωγήινων ωστόσο απειλεί να καταρρίψει ακόμα και παγιωμένες θεωρίες της φυσικής.

Καθώς προχωρούν, σταδιακά, τα δύο διαστημικά σκάφη Pioneer 10 και 11 χάνουν έδαφος, σαν να τα σταματά μια μυστηριώδης δύναμη, ένα αόρατο χέρι. Στην πραγματικότητα δε λαμβάνουμε νέα από το Pioneer 11 από το 1990. Το Pioneer 10, αντίθετα, μέσα σε 35 χρόνια έχει συσσωρεύσει μια καθυστέρηση, σε σύγκριση με τους υπολογισμούς, της τάξης των 400.000 χλμ., δηλαδή όση είναι περίπου η απόσταση Γης-Σελήνης. Σίγουρα είναι ελάχιστη, αν σκεφτούμε ότι έχει ήδη διανύσει 16.000.000.000 χιλιόμετρα. Αλλά είναι αρκετή για να οδηγήσει σε κρίση τους επιστήμονες.

Προς τον Ταύρο
Τα Pioneer ήταν μια σειρά διαστημικών οχημάτων που άρχισαν να εκτοξεύονται το 1958 για την εξερεύνηση του διαστήματος. Τα πιο διάσημα είναι τα τελευταία δύο: τα Pioneer 10 και 11, που εκτοξεύτηκαν στις 2 Μαρτίου 1972 και στις 5 Απριλίου 1973 αντίστοιχα. Ήταν τα πρώτα διαστημικά σκάφη που μελέτησαν από κοντά τον Δία και τον Κρόνο και στη συνέχεια κινήθηκαν προς το εξώτερο ηλιακό σύστημα και τελικά μακριά από αυτό.
Το Pioneer 10 άφησε πρώτο το ηλιακό σύστημα και τώρα κινείται προς την κατεύθυνση του αστερισμού του Ταύρου. Ήδη το 1980 ο Τζον Άντερσον, αστρονόμος της NASA στο εργαστήριο JPL, κατάλαβε ότι μια μυστηριώδης επιτάχυνση μετέβαλλε την κίνησή του. Η επιτάχυνση κατευθυνόταν προς τον Ήλιο, αντίθετα προς την κατεύθυνση των Pioneer, άρα στην πραγματικότητα επρόκειτο για επιβράδυνση. Και ήταν απίστευτα μικρή, 10 δις φορές μικρότερη από την επιτάχυνση της γήινης βαρύτητας. Το πρόβλημα τέθηκε από τότε: τι προκαλεί αυτή την αντικανονικότητα στην κίνηση των Pioneer;

Αντανάκλαση θερμότητας
Η πρώτη θεωρία είναι ότι η επιβράδυνση οφείλεται στην κακή λειτουργία των κινητήρων. Όμως οι κύριοι μηχανισμοί πρόωσης έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας εδώ και καιρό και έχουν απομείνει μόνο οι μηχανισμοί πρόωσης για τους ελιγμούς. Για να εξηγήσουμε όμως αυτή την αντικανονικότητα στην κίνηση, θα έπρεπε να υπήρχε μια συνεχής διαρροή καυσίμου (υδραζίνης) με κατεύθυνση πάντοτε αντίθετη προς την κίνηση των Pioneer. Όμως, οι πολυάριθμοι αισθητήρες με τους οποίους είναι εφοδιασμένα τα Pioneer δεν κατέγραψαν ποτέ τέτοια βλάβη.
Μια πιο ρεαλιστική θεωρία αναφέρει ότι το πρόβλημα οφείλεται στη θερμότητα που δημιουργείται στους πυρηνικούς αντιδραστήρες, οι οποίοι παράγουν την απαιτούμενη ηλεκτρική ενέργεια. Η θερμότητα δημιουργεί υπέρυθρη ακτινοβολία, η οποία προσπίπτει στην κεραία που χρησιμοποιείται για την επικοινωνία με τη Γη. Όμως αυτή η κεραία είναι αντίθετα προσανατολισμένη σε σχέση με την κατεύθυνση του σκάφους και έτσι παράγει μια ανεπαίσθητη αλλά υπαρκτή ώθηση η οποία επιβραδύνει τα Pioneer.

Σκοτεινές υπάρξεις
Μια άλλη πιθανότητα είναι η επιβράδυνση να οφείλεται σε κάποιον αστάθμητο εξωτερικό παράγοντα, όπως στην ύπαρξη άγνωστων ουράνιων σωμάτων και πλανητών, που «φρενάρουν» τα Pioneer με τη βαρυτική έλξη τους. Όμως οι αστρονομικές παρατηρήσεις υποδεικνύουν ότι η ποσότητα της ύλης που υπάρχει σε αυτή την περιοχή του διαστήματος είναι πολύ μικρή για να έχει οποιαδήποτε επίδραση στην ταχύτητα των διαστημικών σκαφών. Ακόμα και η υποθετική ύπαρξη ενός ακόμα άγνωστου πλανήτη γίγαντα πρέπει να αποκλειστεί, καθώς η αντικανονικότητα στην κίνηση παρατηρήθηκε και στα δύο διαστημικά σκάφη. Αυτά όμως βρίσκονταν σε αντιδιαμετρικές κατευθύνσεις του ηλιακού συστήματος, οπότε δεν είναι δυνατό ένας πλανήτης να ασκεί την ίδια ακριβώς βαρυτική επιρροή σε δύο αντίθετες περιοχές του ηλιακού συστήματος.
Αφού έχουν αποκλειστεί όλα τα γνωστά φυσικά φαινόμενα, ανοίγει ο δρόμος για τα άγνωστα. Σύμφωνα με πολλούς αστρονόμους, η αιτία της επιβράδυνσης θα μπορούσε να είναι η ύπαρξη της «σκοτεινής ύλης», η οποία σύμφωνα με ορισμένες θεωρίες αποτελεί την πλειονότητα της ύλης του σύμπαντος και ασκεί την επιπλέον βαρυτική επιρροή στα διαστημικά σκάφη.

Καινούριες θεωρίες;
Μια εναλλακτική θεωρία υποστηρίζει ότι η σκοτεινή ύλη δεν υπάρχει και ότι αντίθετα η βαρύτητα συμπεριφέρεται με αντικανονικό τρόπο, δηλαδή ασύμβατα με τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, λόγω της επίδρασης άγνωστων διαστάσεων πάνω στη βαρύτητα. Κάποιοι άλλοι προτιμούν τη θεωρία της «τροποποιημένης νευτώνειας δυναμικής» (που ονομάζεται επίσης «MOND»), σύμφωνα με την οποία στο κενό διάστημα, μακριά από αστέρια και πλανήτες, η επίδραση της βαρύτητας δε μειώνεται με την απόσταση τόσο γρήγορα όσο μας λέει ο νόμος του Νεύτωνα. Έτσι η βαρύτητα των ουράνιων σωμάτων του ηλιακού συστήματος έχει μεγαλύτερη επιρροή στα Pioneer απ’ όσο έχουμε υπολογίσει και κατά συνέπεια συνεχίζει να τα επιβραδύνει παρ’ όλο που αυτά έχουν απομακρυνθεί αρκετά από το ηλιακό σύστημα.

Παλιά στοιχεία και νέες μελέτες
Ακριβώς λόγω των ενδεχόμενων συνεπειών του σε εδραιωμένες θεωρίες, το μυστήριο της επιβράδυνσης των Pioneer παθιάζει τους επιστήμονες, οι οποίοι μελετούν τα παλιά δεδομένα που έχουν στείλει τα Pioneer αναζητώντας πολύτιμες ενδείξεις για το μέγεθος και την κατεύθυνση της άγνωστης δύναμης όταν τα διαστημικά σκάφη βρίσκονταν πιο κοντά στον Ήλιο.
Κάποιοι άλλοι προτίθενται να μελετήσουν λεπτομερώς τις τροχιές των μακρινών ουράνιων σωμάτων, που μοιάζουν με τον Πλούτωνα αλλά είναι ακόμα πιο μακρινά, για να διαπιστώσουν ενδεχόμενες αντιφάσεις με τον παγκόσμιο νόμο της βαρύτητας. Υπάρχει, επίσης η ιδέα να εκτοξευτεί ένα καινούριο ευρωπαϊκό διαστημικό σκάφος για να μελετήσει το «φαινόμενο των Pioneer». Η ιδέα βρίσκεται ακόμα σε εμβρυϊκό στάδιο αλλά υπάρχει αρκετό ενδιαφέρον για αυτή την πρόταση. Άλλοι πάλι επιστήμονες προτείνουν να περιμένουμε μέχρι να φτάσουν έξω από το ηλιακό σύστημα νεότερα διαστημικά σκάφη, όπως τα Voyager, τα οποία πιθανόν να δώσουν μέσω τηλεμετρίας νέα στοιχεία που θα επιβεβαιώσουν ή θα καταρρίψουν το «φαινόμενο των Pioneer». Μέχρι τότε όμως καμιά νέα θεωρία δεν μπορεί να αποκλειστεί αλλά ούτε και επιβεβαιωθεί ρητά.

 

pioneerΠηγή Focus

 

 

<<site map

Χρόνος εκτέλεσης : 0.052 δευτερόλεπτα