ΧΟΡΗΓΟΙ

Κοσμολογία


2010

 

 

Κάντε κλικ εδώ για να δείτε τις τρέχουσες ειδήσεις

 


 

Κάντε κλικ εδώ για να δείτε παλαιότερες ειδήσεις του έτους 2009

 


 

 

 

 

Ουρανός και Ποσειδώνας ίσως κρύβουν «παγόβουνα» διαμαντιών

Εντοπίστηκε η πιο μακρινή «δίδυμη» μαύρη τρύπα

Κοσμικά ρεύματα μέσα στα πάλσαρ μπορεί να κινούνται ταχύτερα από το φως

Γιατί η απόσταση της Γης απο τον Ήλιο αλλάζει? - Φταίει μήπως η σκοτεινή ύλη?

Η αναζήτηση της «άλλης Γης» σε νέα διάσταση

Αόρατοι γαλαξίες - φαντάσματα περιβάλλουν το δικό μας

Στο φως το μαγνητικό πεδίο άλλου άστρου εκτός του ήλιου μας

Kάτι τρέχει στο διάστημα

Το Hubble ανοίγει τα μάτια στους παλαιότερους γνωστούς γαλαξίες

Λύθηκε το μυστήριο με το «Τοπικό Χνούδι» του Ηλιακού Συστήματος

 

 

 

 

 

 

 

10 Φεβρουαρίου 2010

Ουρανός και Ποσειδώνας ίσως κρύβουν «παγόβουνα» διαμαντιών

 

Ωκεανοί υγρών διαμαντιών όπου επιπλέουν στερεά «παγόβουνα» των ίδιων πολύτιμων λίθων, είναι πιθανό να υπάρχουν στον Ουρανό και τον Ποσειδώνα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις Αμερικανών επιστημόνων.

Η έρευνα έγινε από επιστήμονες του Εργαστηρίου Λόρενς Λίβερμορ των ΗΠΑ υπό τον δρα Γιον Έγκερτ και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Physics.

Σε εργαστηριακές συνθήκες, όπου προσομοιώθηκαν οι συνθήκες πίεσης στους δύο μακρινούς πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, οι ερευνητές βρήκαν να έχουν σχηματισθεί μικροί κρύσταλλοι στερεών διαμαντιών, σαν «παγόβουνα» μέσα σε μια «θάλασσα» υγρού άνθρακα.
   
Η πρώτη λεπτομερής έρευνα στο σημείο τήξης του διαμαντιού ανακάλυψε ότι αυτό συμπεριφέρεται σαν νερό στη διάρκεια της διαδικασίας τήξης και πήξης, με συνέπεια η στερεά («παγωμένη») μορφή του να επιπλέει στην υγρή μορφή του.
   
Ένας μεγάλος ωκεανός διαμαντιών (σε στερεή και υγρή μορφή) σε έναν από τους δύο πλανήτες – ή και στους δύο - μπορεί να παρέχει την εξήγηση για μια ιδιομορφία που έχουν και οι δύο: αντίθετα με τη Γη, δεν έχουν μαγνητικούς πόλους που να αντιστοιχούν χονδρικά στους γεωγραφικούς πόλους. Το 10% περίπου των δύο πλανητών αποτελείται από άνθρακα κι ένας ωκεανός υγρών διαμαντιών θα διατάρασσε την ευθυγράμμιση του μαγνητικού πεδίου με τον άξονα περιστροφής του πλανήτη, όπως εκτιμούν οι ερευνητές.
   
Οι επιστήμονες πήραν ένα διαμάντι διαμέτρου μισού χιλιοστού και το κομμάτιασαν με λέιζερ, υπό συνθήκες υψηλής πίεσης, όπως αυτές που επικρατούν στον Ουρανό και τον Ποσειδώνα. Το διαμάντι τελικά υγροποιήθηκε σε πίεση 40 εκατ. φορές μεγαλύτερη από αυτήν στο επίπεδο της θάλασσας στη Γη.

Στη συνέχεια οι ερευνητές σιγά-σιγά μείωσαν το επίπεδο πίεσης και θερμοκρασίας και όταν η πίεση έφτασε σε «μόνο» 11 εκατ. φορές το αντίστοιχο του πλανήτη μας, ενώ η θερμοκρασία έπεσε στους 50.000 βαθμούς Κελσίου, τότε στερεά κομμάτια εμφανίστηκαν στην επιφάνεια του υγρού διαμαντιού, τα οποία επέπλεαν σαν «παγόβουνα» (ή μάλλον «διαμαντόβουνα»!).
   
Στα περισσότερα υλικά η στερεή κατάστασή τους είναι πιο πυκνή από την υγρή και έτσι η στερεά μορφή τους δεν μπορεί να επιπλέει πάνω στην υγρή. Μια από τις εξαιρέσεις είναι το νερό (γι’ αυτό επιπλέουν τα παγόβουνα) και, όπως φαίνεται τώρα, μια άλλη εξαίρεση είναι το διαμάντι, μόνο που στη Γη μέχρι τώρα δεν είχε καταστεί εφικτό να διαπιστωθεί αυτό σε πραγματικές συνθήκες, επειδή ποτέ στον πλανήτη μας δεν υπάρχουν τόσο υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις. Όμως στον Ουρανό και στον Ποσειδώνα υπάρχουν…


***                                                                            <<επιστροφή
www.enet.gr

 


 

10 Φεβρουαρίου 2010

Εντοπίστηκε η πιο μακρινή «δίδυμη» μαύρη τρύπα

 

Ευρωπαίοι αστρονόμοι ανακάλυψαν και παρατήρησαν μια μεγάλη μαύρη τρύπα, που είναι το πιο μακρινό από κάθε άλλο ανάλογο αντικείμενο έχει ποτέ παρατηρηθεί στο σύμπαν. Η ιδιομορφία της έγκειται στο ότι συνοδεύεται από ένα τεράστιο άστρο, το οποίο επίσης θα καταλήξει να μετατραπεί σε μαύρη τρύπα.

Η υπάρχουσα μαύρη τρύπα έχει μάζα 20 φορές μεγαλύτερη από τον ήλιο μας και βρίσκεται έξι εκατομμύρια φωτός μακριά, στο γαλαξία NGC 300. Η ανακάλυψη από τους ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Πολ Κράουδερ του βρετανικού πανεπιστημίου του Σέφιλντ, έγινε με την χρήση του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου στο όρος Παρανάλ της Χιλής, σύμφωνα με το BBC.
   
Σύμφωνα με τους αστρονόμους, μέχρι το φως να φτάσει στη Γη, το συνοδευτικό άστρο θα έχει ήδη εκραγεί σε σουπερνόβα και θα έχει δημιουργήσει μια «δίδυμη» μαύρη τρύπα, δημιουργώντας ένα θεαματικό «ζευγάρι» μαύρων οπών, που η μια γυρίζει γύρω από την άλλη.
   
Οι μαύρες τρύπες συνήθως εμφανίζονται σε δύο μεγέθη: είτε είναι υπερμεγέθεις, πραγματικοί κολοσσοί, που ζυγίζουν από ένα εκατομμύριο έως ένα δισεκατομμύριο φορές περισσότερο από τον ήλιο μας, είτε είναι χονδρικά στα «μέτρα» του ήλιου μας, με μάζα περίπου δεκαπλάσια από αυτόν. Οι μαύρες τρύπες δημιουργούνται, όταν μεγάλα άστρα εξαντλούν τα πυρηνικά καύσιμά τους και «πεθαίνουν» καταρρέοντας προς το εσωτερικό τους.
   
Οι αστρονόμοι έχουν μέχρι τώρα βρει τρεις μαύρες τρύπες με μάζες πάνω από 15πλάσιες του ήλιου μας και όλες βρίσκονται σε άλλους γαλαξίες πέρα από το δικό μας. Ο εντοπισμός της νέας «τρύπας» έγινε, όταν οι επιστήμονες ανίχνευσαν την εκπομπή ισχυρής ακτινοβολίας Χ, που συνήθως εκπέμπεται από τις μαύρες τρύπες. Μόνο μια ακόμα «δίδυμη» μαύρη τρύπα (που συνοδεύεται από κάποιο άλλο άστρο, το οποίο με τη σειρά του θα γίνει μαύρη τρύπα), είχε μέχρι τώρα παρατηρηθεί.
   
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι, με το πέρασμα του χρόνου, οι δύο μαύρες τρύπες θα συγχωνευθούν, εκπέμποντας τεράστιες ποσότητες ενέργειας με την μορφή βαρυτικών κυμάτων (αυτά προκύπτουν ως αναπόφευκτη συνέπεια της θεωρίας της γενικής σχετικότητας και περιγράφονται ως «κυματισμοί» στον ιστό του χωροχρόνου).

Διάφορες ερευνητικές ομάδες ψάχνουν να εντοπίσουν για πρώτη φορά τέτοια βαρυτικά κύματα και η συγχώνευση των μαύρων τρυπών θεωρείται μια κατ’ εξοχήν πιθανή πηγή δημιουργίας τους. Οι αστρονόμοι δεν γνωρίζουν ακόμα πόσο συχνό φαινόμενο είναι η συγχώνευση δύο μαύρων τρυπών, αλλά υποθέτουν ότι δεν είναι σπάνιο.
   
Η σχετική επιστημονική εργασία θα παρουσιαστεί στο μηνιαίο αστρονομικό περιοδικό “Monthly Notices” της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρίας της Βρετανίας.


***                                                                              <<επιστροφή
www.enet.gr

 


 

31 Ιανουαρίου 2010

Κοσμικά ρεύματα μέσα στα πάλσαρ μπορεί να κινούνται ταχύτερα από το φως

 

Αν και κανένα σώμα με μάζα δεν μπορεί να κινηθεί ταχύτερα από την ταχύτητα του φωτός, οι επιστήμονες τώρα πιστεύουν ότι ορισμένα παράξενα ρεύματα που κινούνται ταχύτερα και από το φως, μπορεί να είναι τα εργοστάσια παραγωγής για τα γρήγορα περιστρεφόμενα αστέρια.


Η ιδέα μπορεί να ακούγεται αιρετική σε ένα από τα πιο βαθιά ριζωμένα δόγματα στη φυσική, η οποία αναφέρει ότι η ταχύτητα του φωτός είναι το απόλυτο όριο της ταχύτητας.

Αλλά η νέα πρόταση των φυσικών διαφεύγει από τον απόλυτο αυτό κανόνα από ένα "παραθυράκι", το οποίο ισχυρίζεται ότι εξαιρείται του ορίου της ταχύτητας μόνο ό,τι δεν έχει μάζα ή πληροφορία.

Στην περίπτωση αυτή, ένα ρεύμα ταχύτερο σε σχέση με το φως θα περάσει μέσα από ορισμένα περιστρεφόμενα γρήγορα αστέρια. Αυτό θα αναγκάσει κάποια θετικά φορτισμένα άτομα στο αστέρι να κινηθούν προς μία κατεύθυνση και τα αρνητικά προς την αντίθετη. Κάθε επιμέρους σωματίδιο θα κινηθεί πιο αργά από την ταχύτητα του φωτός, αλλά το κύμα της κίνησης θα διέρχεται από το αστέρι με ρυθμό ταχύτερο από την ταχύτητα του φωτός.

"Κανένας νόμος της φυσικής δεν καταργείται ή αλλάζει σε αυτήν την παραγωγή”, δήλωσε ο ερευνητής John Singleton του Εργαστηρίου Los Alamos. “Δεν είναι επιστημονική φαντασία, είναι πραγματικότητα."

Ο Singleton  και ο συνάδελφός του Andrea Schmidt, του ίδιου Εργαστηρίου, προτείνει την διαδικασία αυτή για να εξηγήσει το πώς ορισμένα μυστηριώδη αστέρια, τα γνωστά πάλσαρ, λάμπουν. Αυτά τα αστέρια είναι πολύ πυκνά και περιστρέφονται απίστευτα γρήγορα, ενώ εκπέμπουν μια δέσμη φωτός σαν τον φάρο. Πώς ακριβώς το κάνουν αυτό τα πάλσαρ είναι ένα ανεξιχνίαστο μέχρι τώρα μυστήριο.

Οι δύο ερευνητές πιστεύουν ότι τα τα περιστρεφόμενα μαγνητικά πεδία του πάλσαρ δημιουργούν αυτό το ρεύμα, το οποίο ωθεί τα φορτισμένα σωματίδια μακριά σε διαφορετικές κατευθύνσεις, με αποτέλεσμα μια εστιασμένη εκπομπή δέσμης φωτός.

"Πιστεύουμε ότι μπορούμε να εξηγήσουμε όλα σχεδόν τα δεδομένα των  παρατηρήσεων χρησιμοποιώντας αυτή τη μέθοδο," λέει ο Singleton.

Παρ ‘όλα αυτά, είναι μια ριζικά νέα ιδέα, έτσι ώστε αυτοί δεν περιμένουν όλοι να συμφωνήσουνε μαζί τους αμέσως.

"Είναι ουσιαστικά μια εντελώς νέα προσέγγιση για τα πάλσαρ, γι αυτό και θα πρέπει αρχικά να αντιμετωπιστεί με μεγάλη εχθρότητα μέχρι να συμφωνήσουν με αυτή," είπε ο Σίνγκλετον.

Οι Singleton και Schmidt παρουσίασαν την έρευνα τους στην 215η συνεδρίαση της Αμερικανικής Αστρονομικής Ένωσης στην Ουάσιγκτον.


Πηγή: space.com                                                            <<επιστροφή

 

 


 

 

28 Ιανουαρίου 2010

Γιατί η απόσταση της Γης απο τον Ήλιο αλλάζει? - Φταίει μήπως η σκοτεινή ύλη?

 

Κατά τα τελευταία χρόνια, οι αστρονόμοι έχουν παρατηρήσει κάποια αρκετά περίεργη γεγονότα στο μήκος  μεταξύ Ήλιου και Γης (λέγεται και μία αστρονομική μονάδα AU). Αυτή η μονάδα μέτρησης χρησιμοποιείται πολύ στην αστρονομία, κυρίως επειδή οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι είναι σταθερή. Ωστόσο, πρόσφατες παρατηρήσεις φαίνεται ότι σημειώνουν κάτι περίεργο, δηλαδή βλέπουν ότι η AU μεγαλώνει. Αν και κανείς δεν ξέρει ακριβώς γιατί συμβαίνει αυτό, πολλοί ειδικοί λένε ότι αυτό μπορεί να έχει κάτι να κάνει με το ότι ο Ήλιος συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερη σκοτεινή ύλη γύρω από αυτόν, καθώς ταξιδεύει μέσα από το Τοπικό Χνούδι (Fluff), στο εσωτερικό του Γαλαξία. Ίσως αυτό το φαινόμενο να έχει να κάνει και με τις ανωμαλίες στην θέση των Pioneer 10 και 11.

Η Αστρονομική Μονάδα είναι ίση με το μισό του μεγάλου άξονα της ελλειπτικής τροχιάς της Γης γύρω από τον Ήλιο, συνεπώς κάθε αλλαγή της τιμής της υπαινίσσεται τροποποιήσεις αυτής της απόστασης. Μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν από διάφορες έρευνες αποδεικνύουν ότι, τα τελευταία πέντε χρόνια η απόσταση αυτή αυξάνεται κατά περίπου 15 εκατοστά ανά έτος, συν ή πλην  τρία εκατοστά. Μια ομάδα Ιταλών φυσικών από το Εθνικό Ινστιτούτο Πυρηνικής Φυσικής στην Πίζα, με επικεφαλής τον εμπειρογνώμονα Lorenzo Iorio, πιστεύει ότι η σκοτεινή ύλη θα μπορούσε να ήταν η αιτία γι ‘αυτό το περίεργο φαινόμενο. Αν και η σκοτεινή ύλη δεν μπορεί να μετρηθεί άμεσα ακόμα, πιστεύεται πως διαποτίζει όλο το Σύμπαν, και ότι ασκεί τη μεγαλύτερη επιρροή της μέσω της βαρυτικής έλξης της πάνω στην συνηθισμένη ύλη.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 10-25 γραμμάρια σκοτεινής ύλης υπάρχουν σε κάθε κυβικό εκατοστό του Γαλαξία μας. Οι ίδιες μελέτες δείχνουν ότι η πυκνότητα είναι πιθανότατα μεγαλύτερη γύρω από πολύ βαριά αντικείμενα, όπως οι μαύρες τρύπες και τα αστέρια. Θα ήταν τότε αυτονόητο, λένε οι ιταλοί ερευνητές, ότι  ο Ήλιος συσσωρεύει όλο και περισσότερες ποσότητες σκοτεινής ύλης στο αόρατο φωτοστέφανο γύρω του. Οι φυσικοί έχουν ακόμη καταφέρει να υπολογίσουν τη συνολική πυκνότητα της ύλης αυτής γύρω από το μητρικό μας αστέρι, και λένε ότι φθάνει τα 10-19 g / cm3 .

Ο Lorenzo Iorio πιστεύει ότι η συσσώρευση της σκοτεινής ύλης έχει τη δυνατότητα να αλλάξει την πορεία και τις τροχιές των αντικειμένων γύρω από τον Ήλιο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση με τις ελλειπτικές τροχιές, όπως εκείνης της Γης γύρω από τον Ήλιο, το φωτοστέφανο (που είναι αόρατο) της σκοτεινής ύλης προκαλεί μια αλυσίδα γεγονότων, στα οποία ο μεγάλος ημιάξονας σταδιακά αυξάνει λόγω της μείωσης της έλξης γύρω  από τον ήλιο, Οι υπολογισμοί του έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση κατά περίπου επτά εκατοστά ανά έτος, συν ή πλην πέντε εκατοστά. Αυτές οι τιμές  είναι πολύ κοντά σε εκείνες που καταχωρήθηκαν άμεσα από μερικούς αστρονόμους, έτσι μπορεί να υπάρχει κάποια αλήθεια πίσω από αυτή την σκέψη.

Τα δύο διαστημόπλοια Pioneer 10 και 11 από τη μελέτη της θέσης τους φαίνεται να επιβραδύνονται. Ανεπαίσθητα μεν, αλλά γίνεται. Η βαρύτητα φαίνεται να έχει αποκλειστεί ως την αιτία που φταίει για αυτή την επιβράδυνση, διότι ενεργεί πάνω και σε άλλα σώματα στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα. Τι λοιπόν να συμβαίνει;

“Η ανωμαλία Pioneer”, όπως λέγεται πρόκειται για μια επιβράδυνση ανεξήγητη των δύο διαστημοπλοίων 10 και 11, που ξεκίνησαν για το διάστημα κατά τη δεκαετία του εβδομήντα. Η δύναμη που φαίνεται να δρα πάνω σε αυτά άρχισε μόλις ξεπρόβαλαν έξω από το Ηλιακό μας Σύστημα. Η επιβράδυνση αυτή είναι πολύ μικρή: μόνο (8,74 ± 1,33) × 10-10 × ms -2. Αλλά το μεγάλο ερώτημα είναι: τι την προκαλεί;

Μια πιθανότητα είναι ότι η επιβράδυνση είναι το αποτέλεσμα μιας βαρυτικής δύναμης από άλλα αντικείμενα, τα οποία δεν έχουμε δει στη Γη. Αλλά αν ήταν έτσι, τότε η δύναμη αυτή θα πρέπει να ενεργεί σε πολλά αντικείμενα στο εξωτερικό ηλιακό σύστημα κι όχι μόνο στα δύο διαστημόπλοια.

Όμως αρχές του χρόνου, έγινε μια μελέτη της τροχιάς του Πλούτωνα η οποία όμως δεν ήταν σε θέση να αποκλείσει το ενδεχόμενο ότι μια δύναμη ενεργεί πάνω του, διότι η τροχιά του Πλούτωνα είναι ακόμα πολύ λίγο γνωστή.

Πιθανόν οι διαταραχές στην τροχιά του Pioneer να μην οφείλονται σε μια εξωτική αλλαγή της βαρύτητας, λένε οι επιστήμονες, επειδή οι ασυνήθιστες διαταραχές που αυτή θα συνεπάγεται θα είναι τόσο μεγάλες, που δεν θα αποφεύγουν τον εντοπισμό τους.

"Η πιθανότητα ότι η ανωμαλία του Pioneer μπορεί να είναι ένα εξωτικό φαινόμενο της βαρύτητας φαίνεται πλέον να ανατραπεί", δήλωσε ο Iorio.

 

                                                                       <<επιστροφή

 


 

22 Ιανουαρίου 2010

Η αναζήτηση της «άλλης Γης» σε νέα διάσταση

 

Τον 19ο αιώνα, οι αστρονόμοι πέρασαν πολύ χρόνο αναζητώντας με τα τηλεσκόπια τους σκιές που περνούν μπροστά από τον ήλιο. Σκοπός ήταν ο εντοπισμός του Βόλκαν, ενός υποτιθέμενου πλανήτη στην εσωτερική τροχιά του Ερμή, ψάχνοντας για διελεύσεις του. Πρόκειται για τις στιγμές που ο πλανήτης θα πέρναγε μπροστά από τον ήλιο και η σκιά του θα γινόταν ορατή από τη Γη. Δυστυχώς, η ύπαρξη του Βόλκαν δεν αποδείχθηκε ποτέ, η μέθοδος αναζήτησης του ήταν απόλυτα λογική. Μάλιστα, με αυτό το σκεπτικό λειτουργεί το Κέπλερ, το αμερικανικό διαστημικό τηλεσκόπιο που αναζητά ίχνη πλανητών που περνούν μπροστά από τους δικούς τους ήλιους.

Το Κέπλερ κοιτά ταυτόχρονα και χωρίς διακοπή περισσότερα από 150.000 αστέρια, καταγράφοντας την ποσότητα φωτός που εκπέμπουν. Αυτό που ψάχνει είναι μικρές, περιοδικές μειώσεις στη φωτεινότητα που μπορεί να προκαλείται από τη διέλευση πλανητών. Μάλιστα, στις 4 Ιανουαρίου, η Αμερικανική Κοινότητα Αστρονομίας ανακοίνωσε ότι έχει ήδη εντοπίσει πέντε τέτοιες περιπτώσεις, μετά από έξι μόλις εβδομάδες πλήρους λειτουργίας του Κέπλερ.

Οι παρατηρήσεις των τελευταίων 15 ετών έδειξαν ότι πλανήτες που περιστρέφονται γύρω από ήλιους δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Περισσότεροι από 400 τέτοιοι πλανήτες έχουν εντοπιστεί παρατηρώντας ταλαντώσεις στα άστρα που προκαλούν οι πλανήτες. Ωστόσο, μία αξιοσημείωτη ταλάντωση μπορεί να προκληθεί μόνο από τεράστιους πλανήτες, γεγονός που αποκλείει από την αναζήτηση πλανήτες με το μέγεθος της Γης. Το Κέπλερ, από την άλλη, μπορεί εύκολα να εντοπίσει μικρότερους πλανήτες. Η Γη, όταν περνά μπροστά από τον ήλιο μειώνει τη φωτεινότητα του κατά 0,01%, ποσοστό που μπορεί να ανιχνεύσει το Κέπλερ.

Προς το παρόν, οι πλανήτες που έχει εντοπίσει το τηλεσκόπιο είναι σημαντικά μεγαλύτεροι από το δικό μας. Τέσσερις είναι λίγο μεγαλύτεροι από τον Δία, το μεγαλύτερο πλανήτη του δικού μας ηλιακού συστήματος, ενώ ο πέμπτος έχει το μέγεθος του Ποσειδώνα, τέταρτου μεγαλύτερου στο ηλιακό σύστημα. Επίσης, έχουν πολύ πιο σύντομες τροχιές που κυμαίνονται από 3,3 έως 4,9 γήινες ημέρες.

Κανένα από αυτά τα δεδομένα δε προκαλεί έκπληξη στους αστρονόμους. Ακόμη και με τη μέθοδο της διέλευσης, μεγάλοι πλανήτες είναι ευκολότερο να εντοπιστούν σε σχέση με τους μικρότερους για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η μείωση της φωτεινότητας να οφείλεται στο ίδιο το άστρο, θα πρέπει να συμβαίνει ανά ίσα διαστήματα. Εκατοντάδες μεταβολές στη φωτεινότητα άστρων έχουν παρατηρηθεί από το Κέπλερ, που θα μπορούσαν να οφείλονται από περιστρεφόμενους πλανήτες, ακόμη όμως δεν έχουν επιβεβαιωθεί γιατί λείπει το στοιχείο της τακτικής, προβλέψιμης επανάληψης.

Η κοντή τροχιά σημαίνει ότι οι πλανήτες βρίσκονται πολύ πιο κοντά στο άστρο τους σε σχέση με την απόσταση Γης- ήλιου και, άρα, πολύ πιο ζεστοί. Δεν είναι όμως τόσο ζεστοί όσο άλλες ανακαλύψεις που έκανε το Κέπλερ. Το τηλεσκόπιο έχει εντοπίσει δύο ουράνια σώματα σε μέγεθος πλανητών, με θερμοκρασίες 12-13.000 βαθμούς Κελσίου, που μάλιστα δε δικαιολογείται από την απόσταση που έχουν από τον ήλιο τους. Σύμφωνα με μία θεωρία, πρόκειται για νεαρούς πλανήτες, που εκλύουν θερμότητα λόγω της εσωτερικής κατάρρευσης που προκαλεί η ίδια τους η βαρύτητα.

Πάντως, καμία από αυτές τις πρόσφατες ανακαλύψεις δεν ενισχύει τους λόγους που η αναζήτηση μακρινών πλανητών είναι τόσο δημοφιλής, ή γιατί έχει τόσο συχνά αποτελέσει αντικείμενο της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου. Για να υπάρχει κάποια σοβαρή πιθανότητα εύρεσης της «άλλης Γης», ανεξάρτητα από το αν θα μπορέσουμε ποτέ να πάμε εκεί, απαιτούνται περισσότερα στοιχεία και αναλύσεις για την ύπαρξη οξυγόνου στην ατμόσφαιρα. Η αναζήτηση πάντως, έχει ξεκινήσει για τα καλά και αν πλανήτες παρόμοιοι με τη Γη υπάρχουν κάπου εκεί έξω, υπάρχουν καλές πιθανότητες σύντομα να τους βρούμε.


***                                                                                   <<επιστροφή
www.kathimerini.gr με πληροφορίες Economist

 


 

22 Φεβρουαρίου 2010

Αόρατοι γαλαξίες - φαντάσματα περιβάλλουν το δικό μας

 

Συχνά το πιο δύσκολο πράγμα είναι να δει κανείς αυτό που βρίσκεται μπροστά στη μύτη του. Τα τηλεσκόπια μπορεί να είναι ικανά να εντοπίσουν πολύ μακρινούς γαλαξίες σε απόσταση δισεκατομμυρίων ετών φωτός, όμως πιθανότατα αδυνατούν να «πιάσουν» πολλούς γαλαξίες που βρίσκονται στη γαλαξιακή μας «γειτονιά», σύμφωνα με μια νέα μελέτη αμερικανών αστροφυσικών.

Σύμφωνα με τους νέους υπολογισμούς από τον Τζέημς Μπούλοκ του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας (Ιρβάιν) και τους συνεργάτες του, οι γαλαξίες-φαντάσματα είναι πολύ αραιοί και εκπέμπουν πολύ αχνό φως, με συνέπεια, ενώ είναι κυριολεκτικά μπροστά στα μάτια μας, να μην γίνονται αντιληπτοί.

Τα γήινα τηλεσκόπια έχουν ήδη ανιχνεύσει μερικούς γαλαξίες που είναι μόλις λίγες εκατοντάδες φορές πιο φωτεινοί από τον ήλιο μας. Όμως, σύμφωνα με τις νέες εκτιμήσεις, υπάρχουν πιθανότατα πολύ πιο αχνοί γαλαξίες, με λιγότερη σκοτεινή ύλη σε σχέση με αυτούς που έχουν ήδη παρατηρηθεί, με αποτέλεσμα να ασκούν μικρότερη βαρυτική έλξη στα άστρα τους και έτσι να τους επιτρέπουν να εξαπλώνονται πολύ πιο μακριά στον χώρο. Η εκτεταμένη αυτή διασπορά των άστρων τους επιτρέπει στους γαλαξίες αυτούς να περνούν απαρατήρητοι, ανάμεσα στην πληθώρα των άστρων στο δικό μας γαλαξία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, υπάρχει, κατά πάσα πιθανότητα, μια σειρά από πολύ χαμηλής φωτεινότητας νάνους-γαλαξίες σχετικά κοντά στη Γη, οι οποίοι έχουν διαφύγει του εντοπισμού τους μέχρι τώρα. Όμως μελλοντικές έρευνες με τηλεσκόπια ίσως τους δουν για πρώτη φορά.


***                                                                                   <<επιστροφή
www.enet.gr

 

 


 

 

22 Ιανουαρίου 2010

Στο φως το μαγνητικό πεδίο άλλου άστρου εκτός του ήλιου μας

 

Εκμεταλλευόμενοι την μελέτη ενός ασυνήθιστου ζεύγους γειτονικών μεταξύ τους άστρων, οι αστρονόμοι για πρώτη φορά κατάφεραν να αποκτήσουν εικόνες του μαγνητικού πεδίου που παράγει ένα άλλο άστρο εκτός από το δικό μας ήλιο.

Η ανακάλυψη αυτή μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν πολύ καλύτερα την εσωτερική δυναμική που παράγει τα αστρικά μαγνητικά πεδία, τα οποία, στην περίπτωση του ήλιου μας, μπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις, από τις τηλεπικοινωνίες και την τροχιά των δορυφόρων μέχρι την κλιματική αλλαγή.

Μέχρι τώρα, σύμφωνα με το “Science”, οι αστρονόμοι είχαν καταφέρει να έμμεσα να ανιχνεύσουν τη μαγνητική δραστηριότητα άλλων άστρων, όμως λόγω της μεγάλης απόστασης και των περιορισμών των τηλεσκοπίων κανείς δεν είχε κατορθώσει να παρατηρήσει ποτέ άμεσα το μαγνητισμό ενός άλλου άστρου πέρα από το ηλιακό μας σύστημα.

Ένας λόγος που ήταν και είναι πάντα σημαντικό να γίνει κάτι τέτοιο, είναι γιατί οι επιστήμονες θέλουν να συγκρίνουν τα μαγνητικά πεδία άλλων άστρων με αυτό του δικού μας ήλιου, ώστε να γνωρίζουν σε ποιο βαθμό είναι φυσιολογικός ο μαγνητισμός του δικού μας άστρου.

Αυτό το πέτυχε τώρα μια ομάδα αστρονόμων υπό τον αστροφυσικό Γουίλιαμ Πίτερσον του Τμήματος Φυσικής και Αστρονομίας του πανεπιστημίου της Αϊόβα των ΗΠΑ, που έκανε και τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “Nature”.

Οι ερευνητές κατέγραψαν εικόνες από το μαγνητικό πεδίο που «γεννά» ένα από τα άστρα στο «δίδυμο» σύστημα του Αλγκόλ, στον αστερισμό του Περσέα, σε απόσταση περίπου 93 ετών φωτός. Τα δύο άστρα του συστήματος (εκ των οποίων το ένα έχει τριπλάσια μάζα σε σχέση με το δικό μας ήλιο και το άλλο λίγο μικρότερη) βρίσκονται τόσο κοντά μεταξύ τους, που η μια τροχιά διαρκεί μόλις τρεις μέρες.

Το μικρότερο άστρο είναι η πηγή του μαγνητικού πεδίου και μολονότι το πεδίο αυτό είναι περίπου 1.000 φορές πιο ισχυρό από αυτό το δικού μας ήλιου, η ανίχνευση των σημάτων που εκπέμπει το μακρινό μαγνητικό πεδίο, αποδείχτηκε πολύ δύσκολο έργο. Επιτεύχθηκε τελικά με τη βοήθεια δύο τεράστιων διατάξεων ραδιοτηλεσκοπίων, εκ των οποίων η μια εκτείνεται από τη Χαβάη έως τις Παρθένες Νήσους και η άλλη καλύπτει ένα μεγάλο μέρος από την έρημο του Νέου Μεξικού.

Στον εντοπισμό συνέβαλαν και δύο μεμονωμένα τηλεσκόπια στη Δυτική Βιρτζίνια και τη Γερμανία. Οι εικόνες που προέκυψαν, δείχνουν ένα γιγάντιο «βρόχο», σαν θηλιά, που εκτείνεται από το βόρειο και νότιο πόλο του μικρότερου άστρου μέχρι το μεγαλύτερο αστρικό «ταίρι» του, σε απόσταση 9 εκατ. χλμ.

Η τεράστια μαγνητική «θηλιά» διήρκεσε όλο το εξάμηνο που κράτησαν οι επίγειες παρατηρήσεις των αστρονόμων, ενώ, αντίθετα, με ό,τι συμβαίνει στο δικό μας ήλιο, δεν εντοπίστηκαν αυξομειώσεις στην ένταση του μαγνητικού πεδίου του άστρου.

Η μονιμότητα αυτού του μαγνητικού πεδίου αποτελεί μυστήριο, όπως δήλωσαν οι ερευνητές, οι οποίοι σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν τα εκτεταμένα ραδιοτηλεσκόπιά τους για να αναζητήσουν και να μελετήσουν μαγνητικά πεδία και άλλων άστρων.

***                                                                             <<επιστροφή
www.enet.gr

 

 


 

 

12 Ιανουαρίου 2010

Kάτι τρέχει στο διάστημα

 

Κάθε φυσικός (και όχι μόνο) διδάσκεται ότι καμία πληροφορία δεν μπορεί να μεταδοθεί ταχύτερα από την ταχύτητα του φωτός. Όμως εργαστηριακά πειράματα, τα τελευταία 30 χρόνια, έχουν δείξει σαφώς ότι μερικά πράγματα σπάνε αυτό το όριο ταχύτητας, χωρίς να ανατρέπουν τη θεωρία ειδικής σχετικότητας του Αϊνστάιν.

Τώρα, αμερικανοί αστροφυσικοί πιστεύουν ότι παρατήρησαν στο διάστημα ταχύτητες ανώτερες του φωτός, οι οποίες προέρχονται από ραδιο-εκπομπές άστρων πάλσαρ.

Οι ταχύτητες που υπερβαίνουν την ταχύτητα του φωτός, σχετίζονται με ένα φαινόμενο γνωστό ως ανώμαλη διασπορά ή σκεδασμός του φωτός, σύμφωνα με το οποίο ο δείκτης διάθλασης ενός μέσου (π.χ. ενός αερίου) αυξάνει με το μήκος κύματος του μεταδιδομένου φωτός.

Όταν ένας παλμός φωτός –που συνίσταται σε μια ομάδα κυμάτων φωτός με διαφορετικά μήκη κύματος- διέρχεται μέσα από ένα τέτοιο μέσο, τότε η συνολική (ομαδική) ταχύτητά του μπορεί να αυξηθεί πέρα από την ταχύτητα των επιμέρους κυμάτων από τα οποία αποτελείται.

Παράλληλα όμως, η ενέργεια του παλμού ταξιδεύει πάντα με την ταχύτητα του φωτός κι έτσι η πληροφορία μεταφέρεται σε συμφωνία με την θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν.

Τώρα, οι αμερικανοί αστροφυσικοί ανακοίνωσαν ότι παρατήρησαν αυτό το φαινόμενο σε ραδιοπαλμούς που έφτασαν μέχρι τη Γη με προέλευση ένα μακρινό άστρο πάλσαρ, δηλαδή ένα ταχέως περιστρεφόμενο άστρο νετρονίων, σε απόσταση άνω των 10.000 ετών φωτός.

Η ανακάλυψη, που θα δημοσιευτεί στο περιοδικό αστροφυσικής “Astrophysical Journal”, έγινε από ερευνητές του Τμήματος Φυσικής και Αστρονομίας του πανεπιστημίου του Τέξας υπό τον Φρέντερικ Τζένετ, οι οποίοι χρησιμοποίησαν το μεγάλο ραδιο-αστεροσκοπείο Αρεσίμπο στο Πουέρτο Ρίκο.

Καθώς οι πάλσαρ περιστρέφονται σαν «σβούρες», εκπέμπουν ακτινοβολία που λάμπει σαν φάρος κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Επειδή αυτή η ακτινοβολία υφίσταται αλλαγές, καθώς ταξιδεύει στο διαστρικό μέσο, οι αστροφυσικοί μπορούν να την χρησιμοποιήσουν για να μελετήσουν τη φύση του σύμπαντος.

Αρκετοί παράγοντες επιδρούν στην ακτινοβολία των πάλσαρ καθώς αυτή διασπείρεται στο διάστημα. Το ουδέτερο υδρογόνο μπορεί να την απορροφήσει, τα ελεύθερα ηλεκτρόνια να τη διασκορπίσουν, τα μαγνητικά πεδία να αντιστρέψουν την πόλωσή της και το πλάσμα στο διαστρικό μέσο να αυξήσει επίσης τη διασπορά της.

Οι αμερικανοί αστροφυσικοί πιστεύουν ότι στην παραπάνω λίστα πρέπει πλέον να προστεθεί και η «ανώμαλη διασπορά».

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι ορισμένοι παλμοί του πάλσαρ έφτασαν στη Γη ταχύτερα από ό,τι θα αναμενόταν με βάση τον χρονισμό του «φάρου» του άστρου, πράγμα που, όπως συμπέραναν, πρέπει να οφείλεται στο ότι ταξίδεψαν πιο γρήγορα από το φως.


***                                                                                                              <<επιστροφή
www.enet.gr

 


 

12 Ιανουρίου 2010

Το Hubble ανοίγει τα μάτια στους παλαιότερους γνωστούς γαλαξίες

 

Λειτουργώντας σαν ένα είδος «μηχανής του χρόνου», το αναβαθμισμένο διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble μετέδωσε την αρχαιότερη μέχρι σήμερα εικόνα του Σύμπαντος, η οποία δείχνει μια ομάδα παράξενων γαλαξιών που σχηματίστηκαν μόλις 600 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Οι «πρωτόγονοι» γαλαξίες της εικόνας δεν έχουν το ελλειπτικό ή σπειροειδές σχήμα των σημερινών γαλαξιών. Είναι πολύ μικρότεροι και χαρακτηρίζονται από το μπλε χρώμα τους, το οποίο οφείλεται σε έλλειψη των βαρύτερων στοιχείων που σχηματίστηκαν αργότερα σε μεγάλες ποσότητες μέσα σε άστρα.

«Βλέπουμε πολύ μικρούς γαλαξίες οι οποίοι αποτέλεσαν το σπέρμα για το σχηματισμό των σημερινών μεγάλων γαλαξιών» αναφέρει ο Γκαρθ Ίλινγουορθ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στη Σάντα Κρουζ. Ο Ίλινγουορθ είναι μέλος μίας από τις πέντε ερευνητικές ομάδες που μελέτησαν την εικόνα και προχώρησαν ήδη σε 15 επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Μέχρι την τελευταία αποστολη της NASA για την επισκευή και την αναβάθμιση του Hubble τον περασμένο Μάιο, οι αστρονόμοι μπορούσαν να κοιτάξουν πίσω στο χρόνο μέχρι τα 900 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη του γέννησε το Σύμπαν. Μετά την αποστολή το Hubble μπορεί τώρα να βλέπει μέχρι τα 600 εκατ. χρόνια μετά το «Μπιγκ Μπανγκ».

Το Hubble έπαιξε εξάλλου καθοριστικό ρόλο στη χρονολόγηση του Σύμπαντος στα 13,7 δισ. χρόνια.

Όμως παρά την εξαιρετική του όραση, το Hubble δεν μπορεί να δει τους πρώτους γαλαξίες του Σύμπαντος. Για τον άθλο αυτό η NASA θα βασιστεί στο νέο διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, το οποίο προγραμματίζεται να εκτοξευτεί το 2014.


***                                                                                                      <<επιστροφή
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press

 

 


 

 

2 Ιανουαρίου 2010

Λύθηκε το μυστήριο με το «Τοπικό Χνούδι» του Ηλιακού Συστήματος

 

Οι αστρονόμοι γνώριζαν ότι το Ηλιακό Σύστημα περιβάλλεται από ένα Τοπικό Διαστρικό Νέφος, ή «Τοπικό Χνούδι» για συντομία, το οποίο όμως κανονικά δεν θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί. Τώρα, το ιστορικό σκάφος Voyager δίνει λύση στο μυστήριο.

«Χρησιμοποιώντας δεδομένα του Voyager, ανακαλύψαμε ένα ισχυρό μαγνητικό πεδίο ακριβώς έξω από το Ηλιακό Σύστημα» αναφέρει σε ανακοίνωση της NASA η Μέραβ Όφερ, επικεφαλής της ομάδας που παρουσιάζει την ανακάλυψη στο Nature.

«Αυτό το μαγνητικό πεδίο συγκρατεί ακέραιο το διαστρικό νέφος και λύνει το παλιό μυστήριο του πώς [το αέριο] μπορεί να βρίσκεται εκεί».

Το Τοπικό Χνούδι (Local Fluff) μέσα στο οποίο έχει εισέλθει το Ηλιακό Σύστημα είναι μια μείγμα ατόμων υδρογόνου και ήλιου με διάμετρο 30 έτη φωτός. Είναι τόσο ογκώδες ώστε πρέπει να φτάνει ακόμα και πέρα από το Α Κενταύρου, το πλησιέστερο στον Ήλιο άστρο.

Μέχρι σήμερα, οι φυσικοί θεωρούσαν ότι το νέφος θα έπρεπε να είχε διαλυθεί από τα υπέρθερμα αέρια που εκτόξευσε προς το μέρος του μια σειρά εκρήξεων σουπερνόβα, οι οποίες χρονολογούνται στα δέκα εκατομμύρια χρόνια.

Το νέφος παραμένει όμως άθικτο λόγω του μαγνητικού του πεδίου, το οποίο «προσφέρει την επιπλέον πίεση που απαιτείται για να αντισταθεί στην καταστροφή».

Τα δίδυμα σκάφη Voyager, που κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις εδώ και 30 χρόνια, είναι τα πιο απομακρυσμένα ανθρώπινα δημιουργήματα και μπορούν να αντιληφθούν την επίδραση του νέφους, ωστόσο δεν έχουν ακόμα περάσει μέσα του.

Το ίδιο το νέφος δεν μπορεί να περάσει μέσα στο Ηλιακό Σύστημα, αφού τα αέριά του απωθούνται από το μαγνητικό πεδίο του Ήλιου, το οποίο διογκώνεται λόγω του ηλιακού ανέμου (μιας συνεχούς ροής ηλιακών σωματιδίων) και σχηματίζει την προστατευτική ηλιόσφαιρα.

Η αυξομειούμενη διάμετρος της ηλιόσφαιρας είναι έτσι το αποτέλεσμα δύο αντίθετων δυνάμεων: του ηλιακού ανέμου που την «φουσκώνει» από μέσα, και το Τοπικό Χνούδι που την συμπιέζει από έξω.

Το Voyager 1 έφτασε στο εξωτερικό άκρο της ηλιόσφαιρας το 2004 και το Voyager 2 ακολούθησε τρία χρόνια αργότερα.


***                                                                                         <<επιστροφή
Newsroom ΔΟΛ - www.in.gr

 

<<site map

Χρόνος εκτέλεσης : 0.08 δευτερόλεπτα